Khuynh hướng tính dục và đồng tính luyến ái (phần 1)

Khuynh hướng tính dục và đồng tính luyến ái (phần 1)

Chủ đề:

3635a1 - Từ năm 1975, Hội Tâm lý học Hoa Kỳ đã kêu gọi các nhà tâm lý học hãy tích cực góp phần xóa bỏ định kiến sai lầm trước kia coi đồng tính và lưỡng tính luyến ái là bệnh tâm thần.

>> Khuynh hướng tính dục và đồng tính luyến ái (phần 2)
>> Khuynh hướng tính dục và đồng tính luyến ái (phần 3)
>> Khuynh hướng tính dục và đồng tính luyến ái (phần 4)
>> Khuynh hướng tính dục và đồng tính luyến ái (phần 5)
>> Khuynh hướng tính dục và đồng tính luyến ái (phần 6)
>> Khuynh hướng tính dục và đồng tính luyến ái (phần 7)
>> Khuynh hướng tính dục và đồng tính luyến ái (phần kết)
 

Ngành tâm lý học quan tâm đến sức khỏe tâm lý của con người, vì thế cũng quan tâm đến những yếu tố đe dọa sức khỏe tâm lý của con người, như định kiến và phân biệt đối xử. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng định kiến và phân biệt đối xử có khả năng gây ra ảnh hưởng tiêu cực về tâm lý đối với người đồng tính và lưỡng tính luyến ái.

Tờ thông tin này được soạn thảo với mục đích cung cấp thông tin chính xác cho những ai muốn hiểu rõ hơn về xu hướng tình dục, cũng như hiểu hơn về tác động của định kiến và phân biệt đối xử đối với những người đồng tính và lưỡng tính luyến ái.

Xu hướng tình dục là gì?

Xu hướng tình dục là sự hấp dẫn có tính bền vững của một người về phía những người khác giới, cùng giới hoặc cả hai giới. Nói đến xu hướng tình dục người ta cũng nói đến bản dạng tình dục (sexual identity) là cảm nhận của một người tự xác định về xu hướng tình dục của mình.

Chú thích của người dịch: "Bản dạng tình dục" là một từ chưa phổ biến trong tiếng Việt, dịch từ "sexual identity" nói đến ý thức của mỗi người về xu hướng tình dục của mình hướng đến người cùng giới, người khác giới hay cả hai giới. Cách dịch khác thường gặp là "nhân dạng tình dục", nhưng "nhân dạng" không thể hiện ý tự xác định như "bản dạng".

Nghiên cứu trong vài thập niên vừa qua đã chỉ ra rằng xu hướng tình dục đa dạng, trải từ thái cực hoàn toàn chỉ bị hấp dẫn bởi người khác giới đến thái cực hoàn toàn chỉ bị hấp dẫn bởi người cùng giới. Tuy vậy, khi nói đến xu hướng tình dục, người ta gom thành ba dạng với ba tên gọi: dị tính luyến ái (chịu sự hấp dẫn của người khác giới tính), đồng tính luyến ái (chịu sự hấp dẫn của người cùng giới tính), lưỡng tính luyến ái (chịu sự hấp dẫn của cả nam và nữ).

Sự đa dạng về hấp dẫn tình dục và hành vi tình dục theo giới tính của đối tượng đã được nói đến ở nhiều quốc gia và nền văn hóa trên thế giới. Nhiều nền văn hóa có những từ để mô tả những người thể hiện các xu hướng hấp dẫn này. Ở Hoa Kỳ, các từ thường dùng nhất là lesbian (người nữ đồng tính luyến ái), gay men (người nam đồng tính luyến ái), bisexual (người lưỡng tính luyến ái). Một số người sử dụng những từ khác, hoặc không dùng từ nào cả.

iSEE bổ sung: Ở Việt Nam cũng có nhiều từ ngữ được dùng. Ví dụ đối với nam đồng tính luyến ái có các từ đồng tính nam, gay, bóng, bóng kín, pê-đê, đồng cô (có từ trung tính, có từ miệt thị). Đối với nữ đồng tính luyến ái có các từ như đồng tính nữ, les, ô-môi.

Xu hướng tình dục là một thành tố trong tổng thể giới tính-tính dục của một con người. Các thành tố khác bao gồm: giới tính sinh học (biological sex) là các đặc điểm giải phẫu, sinh lý, di truyền liên quan của nam và nữ); bản dạng giới (gender identity) là ý thức tâm lý rằng mình là nam hay nữ; vai trò giới có tính xã hội (social gender role) là các khuôn mẫu văn hóa xác định hành vi nữ tính hay nam tính.

Chú thích của người dịch: "Bản dạng giới" dịch từ "gender identity" nói đến ý thức của mỗi người tự xác định mình thuộc giới nam hay nữ. Bản dạng giới của đa số người ta trùng với giới tính sinh học. Một số ít người có cơ thể nam cảm nhận mình là nữ, một số người có cơ thể nữ cảm nhận mình là nam. Cách dịch khác thường gặp là "nhân dạng giới", nhưng "nhân dạng" không thể hiện ý tự xác định như "bản dạng".

Người ta thường nói đến xu hướng tình dục như một đặc điểm cá nhân của một người (cũng như giới tính sinh học, bản dạng giới, hay tuổi). Cách nhìn này có phần khiếm khuyết bởi lẽ xu hướng tình dục của một người được xác định trên cơ sở các mối quan hệ của người đó với người khác, và thể hiện thông qua những hành vi với người khác, đơn giản như cầm tay, hôn... Tóm lại, xu hướng tình dục gắn bó mật thiết với các mối quan hệ của con người mà đáp ứng nhu cầu của con người về tình yêu, sự gắn bó và gần gũi.

Làm sao một người biết mình là đồng tính hay lưỡng tính luyến ái?

Theo hiểu biết hiện nay của khoa học và của các ngành chuyên môn liên quan, xu hướng tình dục người lớn thường có cơ sở từ những cảm xúc hấp dẫn xuất hiện từ giai đoạn đầu tuổi vị thành niên hoặc thậm chí từ giữa tuổi thơ ấu. Sự hấp dẫn này có thể xuất hiện khi chưa từng có kinh nghiệm tình dục. Người ta có thể không hề quan hệ tình dục mà vẫn biết xu hướng tình dục của mình—dù là đồng tính luyến ái (ĐTLA), lưỡng tính luyến ái (LTLA) hay dị tính luyến ái.

Chú thích của người dịch: Chúng tôi xin viết tắt ĐTLA (đồng tính luyến ái) và LTLA (lưỡng tính luyến ái) vì hai cụm từ này sử dụng nhiều lần; nhưng không viết tắt DTLA (dị tính luyến ái) vì đọc dễ nhầm với ĐTLA. Việc viết tắt này không có ý kỳ thị hay phân biệt.

Mỗi người ĐTLA và LTLA có trải nghiệm riêng về xu hướng tình dục của mình. Có những người biết mình là ĐTLA hoặc LTLA một thời gian dài, sau đó mới theo đuổi quan hệ yêu đương, tình dục. Có những người lại có quan hệ tình dục (với người cùng giới hay khác giới) trước khi tự xác định xu hướng tình dục của mình. Định kiến và phân biệt đối xử khiến nhiều người khó chấp nhận xu hướng tình dục của mình, vì thế việc tự nhận mình là ĐTLA hay LTLA có thể là một quá trình diễn ra chậm chạp.

Điều gì quyết định xu hứớng tình dục ở mỗi người?

Trong các nhà khoa học hiện không có sự thống nhất ý kiến về nguyên nhân cụ thể khiến một người là dị tính luyến ái, ĐTLA hay LTLA. Đã có nhiều nghiên cứu xem xét các yếu tố di truyền, hóc-môn, phát triển con người, xã hội, văn hóa—những yếu tố có thể có ảnh hưởng đến xu hướng tình dục, nhưng chưa có những kết quả cho phép kết luận rằng xu hướng tình dục là do một hoặc một số nhân tố nào quyết định. Nhiều nhà khoa học cho rằng: cả sinh học và xã hội đều đóng vai trò phức tạp trong vấn đề này; và đa số người ta không có khả năng tự lựa chọn xu hướng tình dục của mình. (còn tiếp)

Theo iSEE

 

Góp ý trực tiếp của bạn:

Phản hồi của bạn đọc

The content of this field is kept private and will not be shown publicly.