Vận động

Vận động

Chủ đề:

5243a - Trong đà biến đổi nhanh chóng của đất nước Việt Nam trên nhiều mặt, những vận động trong xã hội về các vấn đề vốn được coi là nhạy cảm (tabu) cũng theo đó xuất hiện.

Các vận động mang tinh thần lạc quan có vẻ như chủ yếu xảy ra trong giới nghệ thuật. Giới trí thức khoa học có rất ít những gương mặt và sự kiện nổi trội mang đóng góp đáng kể trong dòng chảy vận động đó. Tất nhiên nghệ thuật được truyền thông ưu ái nhiều, lại có thể phủ lên những làn sóng ngấm ngầm của mình bằng tấm áo tia nắng. Còn giới trí thức khoa học phải nói trắng đen, mà trong hoàn cảnh hiện nay dành cho giới này ở nước nhà thì họ phải "ngậm miệng" nhiều hơn là được nói ra.

Theo quan sát của cá nhân tôi, có hai cuộc vận động đáng chú ý trong vòng 10 năm trở lại đây, gắn liền với phụ nữ và đồng tính luyến ái.

1. Chúng tôi - phụ nữ - tự quyết định cuộc sống của mình.

1a. Giải phóng tình dục phụ nữ.
Dự án "Nhật thực" của Ngọc Đại - Trần Thu Hà - Vi Thùy Linh là một ví dụ. Lần đầu tiên có những câu hát như: "Cài then tiếng khóc của em bằng đôi môi anh" vang lên với một ma lực khó cưỡng nổi của âm nhạc Ngọc Đại đầy ma mị và phong cách biểu diễn đột phá của Trần Thu Hà. Nói là giải phóng tình dục thì có vẻ hơi quá, nhưng ít ra những cảm xúc của tình dục đã được phơi bày.

1b. Không chồng mà chửa là chuyện nhỏ.
Đó là chuyện các ca sĩ sinh con không cần hôn thú, không cần nêu tên người cha của con các cô. Phương Thanh, Hiền Thục và những người khác đã dũng cảm bằng hành động và đăng đàn trên truyền thông để nói về một thực tế bình thường của xã hội hiện đại, thứ mà trong xã hội Việt Nam truyền thống làm người phụ nữ bị oan khiên rất lớn và đẩy nhiều cô gái trẻ vào những bi kịch cuộc đời không lối thoát nào khác ngoài cái chết hay chịu sự sỉ nhục của xã hội.

2. Chúng tôi - người đồng tính - hiện diện ở trong xã hội này.

Người đồng tính luyến ái, hay mở rộng hơn là giới LGBT (đồng tính nữ, nam, lưỡng tính và chuyển giới), đã có một cuộc vận động đáng kể. Từ những diễn đàn riêng Táo Xanh hay Bạn gái Việt Nam chỉ là hai ví dụ đến những cuộc thi, chuyến đi làm từ thiện, rồi cả những cuộc tập huấn của nhóm ICS, người đồng tính luyến ái đang khẳng định niềm tin về sự hiện diện của mình trong xã hội.

Trong lĩnh vực phim ảnh, có vẻ có những chuyển biến lớn từ Những cô gái chân dài cho đến Chơi vơi. Và tất nhiên không thể thiếu những chi tiết dù thoáng qua hay kỹ hơn một chút trong những phim của Nguyễn Quang Dũng kể từ Hồn Trương Ba, da Hàng Thịt.

Nhưng có lẽ đỉnh cao của cuộc vận động này là Đẹp Fashion Show vừa diễn ra ngày 26.09 vừa qua tại Sài Gòn. Theo mô tả của VnExpress thì đó là "tự do giới tính trên sàn diễn". Với cái kết là hai người đàn ông và những đứa trẻ (hình tượng hóa bằng búp bê), nếu để ý một chút sẽ thấy chiếc quần mặc bên trong lộ ra hình ảnh biểu tượng của người đồng tính luyến ái (cầu vồng), đạo diễn Phạm Hoàng Nam đã dựng nên một cột mốc mới của cuộc vận động ra khỏi nơi ẩn nấp và hướng về một cuộc sống thật cho người đồng tính luyến ái.